De titel van dit artikel weerspiegelt de perceptie van Micaela dos Ramos, directeur van het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI) in Den Haag. De nauwere samenwerking is een voorwaarde om te komen tot innovatieve oplossingen die direct aansluiten bij de zorgpraktijk.

 

Nu technologie een steeds voornamere rol speelt in de OK, raken ingenieurs steeds meer rechtstreeks betrokken bij het ontwerp van nieuwe apparatuur en hulpmiddelen in de zorg. “Vroeger waren de werelden van ontwerpers en gebruikers gescheiden. Om bij het huidige ontwikkelingsniveau de juiste apparatuur te kunnen ontwikkelen, moeten ingenieurs vraag en behoefte van zorgprofessionals precies begrijpen. Neem de vlucht van de robotisering in de zorg, daar steekt menig sciencefictionfilm bleekjes bij af”, aldus Micaela dos Ramos.

 

De cure is daarbij wat technologie en innovatie betreft in haar ogen een natuurlijker partner dan de care. Vandaar dat de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN) en in het bijzonder de onderzoeksgroep ‘Architecture in Health’ van Masi Mohammadi in het oog sprong. “Deze hogeschool zet zich met de empathische woning in voor integratie van onderzoek en samenleving, en gebruikt technologische innovaties in de gebouwde omgeving om het welzijn van kwetsbare mensen te vergroten. Erg vernieuwend en een van de redenen waarom KIVI de HAN vorig jaar hiervoor een leerstoel heeft toegekend.”

 

Kwaliteitsstandaard
Als voorbeeld van het toenemend aantal hybride samenwerkingen, verwijst Dos Ramos naar Tim Horeman-Franse, Ingenieur van het Jaar 2016, die drie technostarters oprichtte voor medische sensoren, trainingssystemen en chirurgische instrumenten. “Hij gaat nadrukkelijk met artsen en chirurgen in gesprek. Wat is nodig om ervoor te zorgen dat zij minder invasief en preciezer handelingen kunnen verrichten? Met als einddoel dat patiënten beter af zijn en sneller herstellen.” De directe interacties betreffen zowel kleine mechanische apparatuur als elektronica, mechatronica en robotica voor technologisch geavanceerde apparatuur, zoals operatierobots.

 

Een leerstoel is slechts één manier om de instructie en uitwisseling tussen onderzoekers en ingenieurs in het bedrijfsleven te bevorderen en de band hechter te maken. Een andere invalshoek is inzetten op continue professionele ontwikkeling en ingenieurs op de toppen van hun kunnen te laten blijven presteren. Hiertoe maakte Dos Ramos zich drie jaar geleden sterk voor invoering van het keurmerk ‘Chartered Engineer’, dat al gebruikt werd in de Britse Gemenebestlanden. “De titel geeft aan dat werkervaring en competenties van de ingenieur voldoen aan de kwaliteitsstandaard. Hiermee maken we tevens zichtbaar hoe het ingenieursvak innoveert.”

 

Structuur en borging
KIVI is de eerste organisatie in continentaal Europa die deze titel van de International Engineering Alliance in Nederland mag registreren. De beroepskwalificatie moet leiden tot meer interactie tussen industrie, zorg en kennis- en onderzoeksinstellingen, en resulteren in een ecosysteem. “Het keurmerk biedt de garantie dat een ingenieur weet wat er in de onderzoekswereld gebeurt en dat hij aansluiting houdt bij het bedrijfsleven. En het werkt, inmiddels zijn diverse hogescholen en universiteiten aangehaakt, zowel voor het aantrekken van ingenieurs als voor onderzoek naar nieuwe initiatieven.”

Zo hebben alle vier de technische universiteiten inmiddels een speciaal programma ontwikkeld binnen deze context en denken ook hogescholen na over het gebruik van de beroepskwalificaties. “Vaak zie je dat met hele goede bedoelingen allerlei afspraken worden gemaakt, maar dat deze na verloop van tijd verwateren. De beroepskwalificatie biedt dan structuur en beloning voor dergelijke leervormen en helpt het hoge niveau vast te houden.”

Voor de nabije toekomst ziet Dos Ramos voor ingenieurs een steeds belangrijkere rol weggelegd in de zorg. “Hij zal steeds meer gaan samenwerken met artsen en chirurgen. De apparatuur in de cure wordt steeds diverser en geavanceerder en robotisering zal een nog grotere vlucht nemen. Daarnaast wordt ook artificial intelligence (AI) steeds belangrijker, nu big data meer en meer hun intrede doen bij diagnose en behandeltrajecten”, zegt ze. “Om al die ontwikkelingen vorm te geven, is in toenemende mate een symbiose nodig tussen ingenieur en artsen. Bovendien vindt steeds meer technologie in het menselijk lichaam plaats, denk aan de eerste biologische hartklep die onlangs werd geïmplanteerd bij een jonge vrouw in Nunspeet.”

 

Menselijke maat
Ook in de care zal technologie een vooraanstaande plaats krijgen in de fysieke woon- en zorgomgeving. “Hulpmiddelen als apps, allerlei chatfuncties zoals Skype en FaceTime, artsen die een verbinding hebben met een robot in de woning van een patiënt. Al dergelijke toepassingen van domotica en mechatronica kunnen een beter herstel bevorderen en ervoor zorgen dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen”, aldus Dos Ramos. “Inmiddels zijn we zo ver dat mensen die immobiel zijn via een robot vanuit bed een college kunnen volgen. De robot is aanwezig in de zaal en geeft realtime dynamische beelden door omdat hij zich kan verplaatsen.”

 

Bij alle technologische ontwikkelingen benadrukt Dos Ramos het belang van de menselijke maat. “Het is de kunst en de uitdaging om die te blijven bewaken. Inzichten moeten centraal blijven staan, de technologie blijft in dienst van de mens. Bij de analyse van modellen moeten ingenieurs goed begrijpen waar ze mee bezig zijn. Gut feeling en de menselijke check blijven onmisbaar.”

KIVI-activiteiten rond medische technologie

  • Lezing ‘Ontwerpen voor de zorg’ door Ingeborg Griffioen (Panteon): praktische toepasbare inzichten uit de hoek van industrieel ontwerpen.
  • Bedrijfsbezoek iGEM (international Genetically Engineered Machine)-team in Groningen: wereldwijde competitie waarbij studenten een bacterie of gist moeten ontwikkelen voor een nieuwe toepassing.
  • Bedrijfsbezoek protonentherapiecentrum UMCG Groningen: fysische achtergrond van de protonentherapie en de medische toepassingen ervan.
  • Bedrijfsbezoek Meditta Medisch Centrum Echt (diagnostische medische onderzoeken): kennismaking met geavanceerde apparatuur op het gebied van beeldvormende technieken.
  • Presentatie neonatal MRI door Elizabeth van Vorstenbosch-Lynn (Philips Healthcare): de speciale maatregelen die nodig zijn voor diagnostiek bij pasgeboren kinderen.

 

Actuele agenda en meer informatie over genoemde activiteiten is te vinden op www.kivi.nl

Tekst door: Wilma Schreiber

Bron: FMT Gezondheidszorg