Boven – Header
Boven – Header

Nieuw Amphia Ziekenhuis: duurzaam waar het kan, maar patiëntveiligheid staat voorop

Eind november startte de inhuizing van de nieuwbouw van het Amphia Ziekenhuis aan de Molengracht in Breda. De afgelopen jaren werden al diverse stappen gezet om duurzaamheid en energiebesparing verder invulling te geven met nieuwe technieken. Nu grijpen maatregelen ook in op de dagelijkse gang van zaken, zoals bij het centraliseren van verwarming en verlichting. “Klimaat wordt alleen maar belangrijker.”

Al in 2016 sloot het Amphia een energiecontract om het eigen energieverbruik 100 procent te verduurzamen met Nederlandse groene stroom, 60 procent door Nederlandse waterenergie en 40 procent door lokaal opgewekte windenergie. Dit was een bijdrage aan de landelijke Green Deal ‘Nederland op weg naar duurzame zorg’, die het Amphia een jaar eerder samen met ruim vijftig organisaties in de zorg en het ministerie van VWS ondertekende.

Daarnaast ging het Amphia een Green Deal aan met de gemeente Breda, waarin afspraken zijn opgenomen over het slim en zuinig omgaan met water, energie, voedsel, afval en medicijnen. “Hier zijn elf zorginstellingen bij betrokken. Aan de hand van de Milieuthermometer, een erkend en controleerbaar certificaat voor duurzaamheid, worden de ambities vastgelegd en ook door een omgevingsdienst gehandhaafd. Het Amphia heeft hierbij het certificaat brons behaald”, verklaart Marc Schurink, projectbeheerder Techniek binnen het Amphia. Op termijn hoopt het ziekenhuis een volgende stap te zetten en met het certificaat zilver ook duurzaam inkopen verder vorm te geven.

Veel inregelen
Duurzame energie is een van de pijlers binnen het beleid waarmee het bestuur van het Amphia een actieve bijdrage wil leveren aan de doelstellingen binnen de Green Deal. Reeds in de ontwerpfase van het nieuwe ziekenhuis is hier rekening mee gehouden en tijdens de realisatiefase wordt gebruik gemaakt van de expertise en ervaring van het bouwconsortium FourCare op dit vlak. “In de bestaande bouw is sprake van redelijk eenvoudige techniek. Maar in de nieuwbouw hebben we gekozen voor state-of-the-art technologie, met name op het vlak van klimaatbeheersing. De complexiteit van de technologie betekent dat er veel ingeregeld moet worden”, aldus Schurink.

Als voorbeeld noemt hij de WKO-installatie, waarmee het Amphia voorziet in circa 85 procent van de energiebehoefte. Ten opzichte van de bestaande bouw betekent het tevens een reductie van de CO2-uitstoot met 80 procent. “In de zomer halen we koude uit de bodem, in de winter de benodigde warmte. De thermostaat voor warmteverandering in de nieuwbouw wordt, in tegenstelling tot wat het personeel nu gewend is, centraal geregeld. Verpleegkundigen kunnen dus niet langer bellen of het een paar graden warmer kan”, stelt Schurink. Ook de verlichting in de gangen van de nieuwbouw wordt centraal aangestuurd; op de patiëntenkamers blijven wel schakelaars aanwezig.

Gedragsverandering
Een grote en noodzakelijke verandering voor de organisatie, die ook een gedragsverandering vergt. “We moeten zuinig zijn met energie, oftewel met de koude en warmte die we in de bronnen laden. De thermostaat een graadje hoger of lager zetten of een raam openen, het is allemaal van invloed op het energieverbruik. En klimaat wordt alleen maar belangrijker, we willen zowel patiënten, personeel als bezoekers een prettige zorg-/werkomgeving bieden”, aldus Schurink. Dit gebeurt onder meer door middel van klimaatplafonds, die op de WKO-installatie zijn aangesloten. Het warme of koude water dat hier doorheen stroomt, zorgt voor een gelijkmatige luchtstroom in de kamer. Verder wordt de warmte uit de lucht die naar buiten gaat, teruggewonnen in de luchtbehandelingskasten voor hergebruik.

Een andere voorziening betreft de 1744 zonnepanelen op het dak van de parkeergarage. Deze wekken elektriciteit op voor de oplaadpalen, de verlichting van de parkeergarage en voor het elektrische pendelbusje dat tussen de parkeergarage en het ziekenhuis rijdt. Schurink: “De nieuwbouw is overal voorzien van led-verlichting en straks bij de renovatie gaat de bestaande bouw eveneens over op led. Ook daar kijken we door de bril van duurzaamheid.” In de nieuwbouw zijn verder tal van kleinere maatregelen getroffen, van thermostaatkranen, toiletspoelbakken met minder aantal liters tot isolatie van leidingen, triple glas en de mogelijkheid tot het voordelig aanschaffen van e-bikes voor het woon-werkverkeer.

Minder logistiek
Ook de uitstroom van waterkranen kent een gelimiteerd aantal liters per minuut. “Daarbij kijken we wel goed naar de veiligheidsrisico’s. Om legionella geen kans te geven, is het belangrijk om de leidingen goed te blijven doorspoelen. Duurzaamheid waar het kan, maar de veiligheid van de patiënt mag nooit in het gedrang komen. Het leveren van goede zorg is immers onze core business”, betoogt Schurink. Daarnaast is voorzien in een dubbele poortwachtersfunctie om legionella buiten de deur te houden: microfiltratie haalt eventuele legionellabacteriën uit het water en vervolgens worden de mogelijk nog resterende bacteriën gedood met uv-licht.

De afvalverwerking vindt gescheiden plaats (restafval en papier). Verder wordt ernaar gestreefd het ziekenhuisgebouw zo veel mogelijk te vrijwaren van afval. “Producten worden bij binnenkomst al uit de verpakking gehaald en ontdaan van plastic en piepschuim bescherming. Ook logistiek is dit een besparing: als je het afval scheidt aan de bron en niet het ziekenhuis in brengt, hoef je dat vervolgens ook niet terug te halen”, zegt Schurink. “Ook hier geldt dat minder logistieke bewegingen niet alleen duurzamer, maar ook efficiënter is.” Dezelfde logica zit ook achter de eerdergenoemde led-verlichting. “Doordat led-lampen veel meer branduren kennen dan traditionele lampen, bespaar je energie. Maar het betekent ook dat lampen minder snel kapot gaan en minder vaak vervangen hoeven te worden. En dat scheelt arbeidsuren. Indirect bespaar je zo geld, dat weer naar de zorg kan – waar het voor bedoeld is”, aldus Schurink, die uitkijkt naar de volgende uitdaging: “De mogelijkheden van de bestaande bouw benutten en duurzaamheid ook daar naar een hogere standaard brengen.”

Meer artikelen over het nieuwe Amphia Ziekenhuis kunt u lezen in de meest recente printuitgave van FMT Gezondheidszorg.

Tekst: Wilma Schreiber

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...