Boven – Header
Boven – Header
Boven – Header

Statusverschillen in ziekenhuis verhinderen delen van waardevolle kennis

Verpleegkundigen en artsen delen hun kennis vooral met vakgenoten die een vergelijkbare sociale status hebben.

Dat is een gemiste kans voor ziekenhuizen die moeten kunnen beschikken over de nieuwste medische inzichten om hoogwaardige patiëntenzorg te blijven leveren terwijl budgetten continu onder druk staan. Dit zegt onderzoeker Stefano Tasselli van Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM). Hij onderzocht sociale netwerken in ziekenhuizen en ontdekte welke personen in een ziekenhuis het best in staat zijn om kennis over te dragen aan collega’s aan de andere kant van de statusbarrière.

Door het continu delen van kennis blijven zorgverleners op de hoogte van de meeste recente inzichten en best practices, zegt Tasselli. Efficiënte kennisdeling verkleint ook het risico op medische fouten. Eerdere onderzoeken lieten bovendien al zien dat organisaties die een cultuur kennen van kennisoverdracht makkelijker hun werkprocessen innoveren

Ziekenhuizen hebben er dus groot belang bij dat kennis ook echt wordt gedeeld, maar de dagelijkse praktijk is weerbarstig. Kennis lijkt af en toe ‘vast te lopen’ tussen verschillende professionele groepen. In zijn onderzoek wilde Tasselli nagaan waar en waarom dit gebeurt, en hoe kennisoverdracht in ziekenhuizen verbeterd kan worden. Hij vroeg artsen en verpleegkundigen van een afdeling nefrologie in een Italiaans ziekenhuis met wie zij communiceren, welke collega’s zij als bron van kennis gebruiken en welke collega’s zij beschouwen als goede ontvangers van nieuwe informatie.

Verpleegkundigen en artsen
Zijn analyse en de diepte-interviews die hij daarnaast hield, maakten duidelijk dat kennis zich verspreidt door de sociale netwerken binnen een ziekenhuis. En die sociale netwerken vormen zich voor een deel rond professionele status. Zo delen zowel verpleegkundigen als artsen veel meer informatie met hun eigen vakgenoten dan met anderen.

De kennisnetwerken van verpleegkundigen en artsen zijn wel anders georganiseerd, bleek uit het onderzoek. Netwerken van verpleegkundigen zijn doorgaans hiërarchischer. Vooral de leidinggevend verpleegkundige heeft toegang tot nieuwe kennis en wordt vervolgens een bron van informatie voor andere verpleegkundigen. Artsen vertrouwen minder vaak op een centrale figuur voor het uitwisselen van informatie, zij vragen -en krijgen- tijdens hun werk vooral adviezen van andere artsen.

Medisch directeuren
Door dieper in de sociale structuren van het ziekenhuis te duiken, ontdekte Tasselli dat het voor sommige specifieke medewerkers gemakkelijker is om waardevolle kennis te verzamelen en te delen. Dit geldt bijvoorbeeld voor medisch directeuren. Zij spelen een centrale rol bij de dagelijkse gang van zaken in een ziekenhuis. Van alle artsen hebben zij de kortste, en daardoor eenvoudigste, communicatielijnen met ander personeel. Omdat kennisoverdracht afhankelijk is van sociale interactie en vertrouwen, zijn medisch directeuren een goede informatiebron voor zowel verpleegkundigen als artsen. Door hun positie begrijpen en spreken ze de verschillende ‘jargons’ bovendien beter, zodat ze kennis makkelijker kunnen overdragen van de ene naar de andere groep.

Artsen in opleiding
Ook artsen in opleiding zijn zeer geschikt voor de rol van ‘kennismakelaar’ in een ziekenhuis, zo blijkt uit Tasselli’s resultaten. Ze zijn door hun recente opleiding niet alleen op de hoogte van de nieuwste inzichten op hun vakgebied, maar rouleren ook frequent tussen afdelingen. Daardoor doen ze nog meer kennis op allerlei gebieden op, die ze kunnen delen met collega’s op elk niveau en op meerdere afdelingen.

Verpleegkundige managers
Leidinggevend verpleegkundigen bevinden zich eveneens in een prima positie om kennis te vergaren en te delen. Hun status als manager geeft ze toegang tot artsen en hun kennis. Daarnaast spelen ze een centrale rol in het sociale netwerk van verpleegkundigen.

Sociale activiteiten
Verschillen in achtergrond en rol leiden ertoe dat zelfs in moderne ziekenhuizen statusbarrières tussen functiegroepen altijd zullen bestaan, zegt Tasselli. Volgens hem kunnen ziekenhuizen wel meer doen om die barrières weg te nemen en het delen van vakkennis te bevorderen. Ze kunnen bijvoorbeeld deelname aan informele sociale bijeenkomsten stimuleren en gezamenlijke cursussen voor artsen en verpleegkundigen organiseren.

Ook kunnen ze zich meer inzetten voor het ontwikkelen van een cultuur van kennisdelen en proactieve samenwerking. Denk bijvoorbeeld aan het belonen van activiteiten waarbij kennis wordt overgedragen, het aanmoedigen van samenwerking op elk organisatieniveau en het stimuleren van roulatie binnen en tussen afdelingen.

Tasselli benadrukt dat kennisoverdracht het vooral van informele contacten moet hebben, en niet gebonden is aan formele afdelingen of schriftelijke richtlijnen. Administratieve reorganisaties zijn dus niet het aangewezen middel om kennisoverdracht binnen een ziekenhuis te bevorderen.

Video over dit onderzoek

Het artikel: Tasselli, S. (2015). Social Networks and Inter-professional Knowledge Transfer: The Case of Healthcare Professionals. Organization Studies, 36 (7), 841-872

Over Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM)
Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM) wordt consequent gerekend tot de meest toonaangevende business schools van Europa. RSM biedt baanbrekend wetenschappelijk onderzoek en opleidingen ter verdere bevordering van excellentie in alle aspecten van management. RSM is gevestigd in de internationale havenstad Rotterdam, een bruisend knooppunt van bedrijven, logistiek en handel. RSM richt zich op het ontwikkelen van zakelijke leiders die streven naar internationale carrières en die door hun innovatieve ideeën kunnen werken aan een duurzame toekomst. RSM heeft een ruim aanbod van bachelor, master, MBA, PhD en executive programma’s van het hoogste niveau. Studievoorlichting en activiteiten van RSM voor toekomstige studenten, executives en alumni worden ook aangeboden vanuit ons kantoor in Chengdu, China. www.rsm.nl. www.rsm.nl

Bron: Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM)

FMT Gezondheidszorg Nieuwsbrief

U wilt op de hoogte blijven van de technologie, wetenschap en innovatieve huisvesting in de zorg. Abonneer u daarom nu gratis op de elektronische nieuwsbrief van FMT Gezondheidszorg.
Name
Email
Secure and Spam free...