Iedere ziekenhuisafdeling heeft zo zijn eigen uitdagingen. Neem de ziekenhuisapotheek. Hoe krijgen we de medicijnen zo snel mogelijk, foutloos van fabrikant naar patiënt? Die uitdaging wordt steeds groter omdat de diversiteit aan medicijnen groeit en patiënten sneller wisselen. Kosten spelen een belangrijke rol. Automatisering en robotisering lijken de sleutel van de medicijnkast.

De zorg verandert. Hoe de toekomst eruit ziet kan niemand zeggen, maar robotisering en automatisering gaan in toenemende mate het beeld bepalen. Dat geldt ook voor de ziekenhuisapotheek. Swisslog, specialist in logistieke oplossingen, nodigde onlangs ziekenhuizen, en andere doelgroepen voor wie logistiek een belangrijke bedrijfsactiviteit is, uit op de Swisslog Inspiratiedagen om te sparren over oplossingen. Uiteraard gaf deze logistiek specialist ook zelf enkele voorzetjes.

Zo’n zestig medewerkers uit de ziekenhuizen in Nederland en België kwamen naar het distributiecentrum van Xenos in Waalwijk. Swisslog ontwikkelde voor de winkelketen een grotendeels geautomatiseerd distributiesysteem. Nu is het lastig om een vergelijk te maken tussen distributiecentrum van Xenos en de aanvoer en distributie van medicijnen in een ziekenhuis, maar het gaf wel een goed beeld van de mogelijkheden.

“Bovendien,”, zo stelde ook Amelieke Brinkhoff, Swisslog-Area-directeur Sales HCS, “leren we steeds beter over branches heen te kijken om van elkaar te leren.” Zij schetste een beeld van de plek van de apotheek in het ziekenhuis op dit moment, maar gaf ook een kijkje in de ontwikkelingen die gaande zijn. “Op dit moment zien we dat er veel verschillende leveranciers zijn die bij de achterdeur van de ziekenhuisapotheek hun pakket afleveren. In Italië heeft Swisslog recentelijk twee ‘hubs’ geautomatiseerd, een door meerdere ziekenhuizen gedeeld magazijn. De leveranciers leveren onder andere hun medicijnen bij dit centrum en van daaruit worden de medicijnen, patiëntspecifiek verpakt, weer verspreid over meerdere ziekenhuizen. Voordeel voor het ziekenhuis is dat het nog maar te maken heeft met één leverancier aan de achterdeur.” Die extra hub zou volgens Brinkhoff ook heel goed aansluiten met een andere ontwikkeling die gaande is, namelijk ziekenhuizen die zoeken naar een gezamenlijke inkoop en distributie van medicijnen, uiteraard om voordelen te halen uit schaalgrootte.

Trends
Een aantal trends die gaande zijn in ziekenhuizen werden op een rij gezet door Swisslog’s Pharma expert Michiel Veenman. Hij schetste de weg van de medicijnen van de fabrikant tot aan de deur van het ziekenhuis. “Op tijd aanleveren wordt steeds belangrijker. Zelfs 24 uur is al te lang. We gaan al terug naar 12 uur. Daarnaast vragen ziekenhuizen om steeds kleinere aantallen. Vooral ook als het dure medicijnen zijn, wil de apotheek liefst zo min mogelijk op voorraad. Ook is er een trend gaande dat de fabrikant vaker de tussenliggende schakel, de groothandel, buitenspel zet door rechtstreeks aan het ziekenhuis te leveren. Een actie die kostenbesparing oplevert, maar wel betekent dat er weer een extra partij aan de achterdeur staat.”

Wet- en regelgeving
Een andere trend, waar leveranciers van medicijnen, distributeurs, maar ook de ziekenhuizen mee te maken hebben, is de strengere wet- en regelgeving. Vooral de doorlopende aanpassingen maken het complex. Veenman: “De eisen worden steeds strenger en dat stelt hogere eisen aan bijvoorbeeld de leverancier en het transport. Het zijn bijna uitsluitend geaccrediteerde partijen die de producten mogen en kunnen vervoeren. Daar komt bij dat de regelgeving ook nog eens per land verschilt.” Veenman ziet mogelijkheden in een verregaande automatisering van de systemen: “Track & Trace van medicijnen wordt in toenemende mate belangrijk. De klant, het ziekenhuis, wil weten waar de medicijnen vandaan komen en waar ze naar toe gaan.” Ook het zo compact mogelijk opslaan van de medicijnen, vooral wanneer het gekoelde medicijnen betreft, vraagt volgens Veenman om verregaande automatisering. Tot slot de vraag van ziekenhuizen om sneller, maar ook in kleinere series, te leveren kan alleen op het moment dat systemen worden geautomatiseerd.

Ziekenhuisapotheek 2020
Patrick van Oirschot, directeur/consultant bij GPP Support zet op een rij hoe ziekenhuizen in Nederland en België op dit moment hun interne apotheek georganiseerd hebben: “Je hebt ziekenhuizen met een eigen apotheek, ziekenhuizen die samen een apotheek runnen en ziekenhuizen die hun apotheek volledig uitbesteden. Een duidelijke trend die gaande is, is de fijnmazige medicijntoediening. De apotheek moet steeds sneller reageren op een aangepaste medicijnlijst. De arts schrijft om 9.00 uur een nieuw recept uit en om 09.30 moeten de nieuwe medicijnen op de afdeling klaarliggen.”

Het minimaliseren van fouten is van groot belang, uiteraard in eerst instantie voor de patiënt, maar, aldus Van Oirschot ook omdat ziekenhuizen in toenemende mate worden afgerekend om het eindresultaat van de behandeling. “Was de behandeling succesvol, dan krijgt het ziekenhuis zijn vergoeding van de verzekeraar. Minimalisering van fouten is dus ook een centenkwestie.”

Patiënttherapiering
Big data, robotica, drones voor het transport van medicijnen, 3D-printing; het zijn ontwikkelingen die er volgens Van Oirschot allemaal aankomen. Maar vooralsnog is het in veel ziekenhuizen de gangbare praktijk dat de medicijnen nog gewoon per medicijnkar vervoerd worden en uitgezet worden door verpleegkundigen. Toch realiseren ook de ziekenhuizen zich ook dat automatisering noodzakelijk is. De aloude buizenpost, voor spoedleveringen wordt doorlopend verder geperfectioneerd. Zo werd in het nieuwe Erasmusziekenhuis maar liefst zestien kilometer aan buizen aangelegd voor deze vorm van vervoer voor producten tot maximaal 1 kilogram, ook geknipt dus voor het vervoer van medicijnen. Swisslog ontwikkelde de TranspoNetTube Unloader, welke de ontvangen patronen automatisch leegt en retourneert. Een andere oplossing is de robot AGV (Automatic Guide Vehicle), die onbemand producten door het hele ziekenhuis kan vervoeren.

Swisslog uitgelicht2

PillPick-systeem
Nog een ontwikkeling die gaande is en momenteel door Swisslog verder geperfectioneerd wordt, is de patiënttherapie-ring. Deze patiëntunieke medicijnenring wordt volledig geautomatiseerd samengesteld door het zogenaamde verpakkings- en uitgifte PillPick Systeem.

Bij dit systeem wordt in de ziekenhuisapotheek per patiënt per dag de medicijnvraag ingevoerd en deze kan zelfs per uur worden aangepast. De unieke barcodes aan de PickRingen corresponderen met de unieke barcodes van de individuele patiënt en van de medicijnen. Op deze manier vindt een enorme efficiencyslag plaats. “En door de manuele handelingen van de medewerkers tot een minimum te beperken is ook nog eens sprake van een sterke reductie van fouten. Kortom, deze vorm van automatisering komt de patiëntveiligheid ten goede en daar is waar het uiteindelijk om gaat.”

Fotobijschrift: De patiënttherapie-ring, wordt volledig geautomatiseerd samengesteld met behulp van het zogenaamde PillPick-systeem. (foto: Swisslog)

Fotobijschrift(Uitgelicht): De Swisslog AGV (Automatic Guide Vehicle) vervoert manloos producten door het hele ziekenhuis.

Tekst: Gerrit Tenkink

Bron: FMT Gezondheidszorg