Bijna een kwart van de zorginstellingen beschikt niet over een alarmeringssysteem waarmee zorgprofessionals in nood hulp kunnen inschakelen. En op werkplekken waar dit wél aanwezig is, werkt het regelmatig niet naar behoren. Dat meldt vakbond NU’91 na een flitspeiling onder leden.
NU’91 vroeg haar leden naar alarmeringssystemen in de zorg. Bijna 1200 zorgprofessionals vulden de peiling in. NU’91-voorzitter Femke Merel van Kooten: “Veilig kunnen werken is een basisvoorwaarde. Als het op zulke essentiële zaken als een alarmeringssysteem al misgaat bij werkgevers, dan lijkt het einde zoek.”
Gevaarlijke situaties
Aanleiding voor de flitspeiling was een recent incident in een Brabantse ggz-instelling, waarbij een verpleegkundige ernstig werd mishandeld door een cliënt en het noodalarm volgens de betrokkenen niet functioneerde. Een andere medewerkster zag het incident gebeuren en kon op een andere manier alarm slaan, maar dat kostte meer tijd. Uiteindelijk greep onder meer de politie in. De zorgmedewerker heeft het incident overleefd, maar het was een traumatische gebeurtenis voor hem en zijn collega’s.
Peiling
NU’91 peilde hoe het is gesteld met de betrouwbaarheid van alarmeringssystemen in de zorgsector en wat de ervaringen van zorgprofessionals hiermee zijn. Het is onduidelijk hoe representatief de peiling is, maar de resultaten zijn alsnog schokkend. Bijna een kwart van de zorginstellingen uit dit onderzoek heeft geen alarmeringssysteem, terwijl bijna driekwart van de ondervraagden binnen deze groep dat wel wenselijk zou vinden. Een respondent schrijft: “Veel werkplekken hebben geen alarmknop, ook op mijn vorige werklocatie niet. Ik kwam in een gevaarlijke situatie, waarbij ik uiteindelijk alleen maar heel hard kon schreeuwen naar de huiskamermedewerker in de hoop dat zij mij zou horen. Ik heb me hard gemaakt dat er alarmen zouden komen, maar vanwege geld en technisch gezeur kwamen ze er enkel voor de nacht. Overdag was je veiligheid blijkbaar niet belangrijk genoeg.”
Falende systemen
Als er wél alarmeringssystemen aanwezig zijn, werken deze niet altijd naar behoren. Een derde van de respondenten geeft aan dat er sprake kan zijn van technische storingen, slechte dekking of bereik, verouderde apparatuur en het niet doorkomen van de alarmering bij de juiste persoon of afdeling. Tweeënzeventig respondenten geven aan zelf weleens te hebben meegemaakt dat het systeem het liet afweten toen zij hulp wilden inroepen bij een incident. Bij zeventig anderen kwam dit zelfs meerdere keren voor.
Consequenties
En een falend alarmeringssysteem kan grote consequenties hebben. “Toegesnelde hulp rende naar de verkeerde ruimte; een collega is flink in elkaar geslagen door een cliënt.” En: “Veel later dan nodig assistentie ter plaatse bij een fysieke escalatie of levensbedreigende situatie, waardoor angst, spanning en risico op ernstig lichamelijk letsel ontstond. Bij meerdere collega’s van mij heeft dit geleid tot fysiek letsel en PTSS-klachten.”
Geen veiligheidsprotocol
Volgens NU’91 is met name in de geestelijke gezondheidszorg nog veel winst te behalen op het gebied van veiligheid voor medewerkers. Zo werd in maart een cao voor deze sector gesloten, maar lukte het niet om tot goede afspraken hierover te komen met de werkgevers. “We weten dat met name zorgprofessionals in de ggz vaak te maken krijgen met agressie”, aldus Van Kooten. Het niet werken of niet aansluiten van systemen komt vaak voort uit financiële overwegingen. Niet alleen in de CAO voor de geestelijke gezondheidszorg ook in het Aanvullend Zorgakkoord (AZWA) staan geen afspraken over een veilige werkomgeving voor medewerkers en de rol van technologie daarin. FMT kon ook geen normering vinden voor alarmsystemen en de beschikbaarheid daarvan.
Niet op bezuinigen
“Zorgprofessionals moeten zich op de werkvloer veilig voelen én daadwerkelijk veilig zijn. Het is essentieel dat werkgevers en beleidsmakers dit serieus nemen.” NU’91 roept met klem op om te investeren in veiligheid. “Goed werkende alarmeringssystemen, zowel vast als ambulant, zijn daarbij cruciaal en kunnen soms letterlijk levens redden. Bezuinig hier niet op.”
Bronnen: NU’91 / Rijksoverheid / RTL Nieuws / FMT
