Kennisorganisatie voor de zorg Vilans reageert op de programma’s waarmee politieke partijen de verkiezingen ingaan. Bestuurders Mirella Minkman en Erwin Bleumink stellen dat de zorg vraagt om anders handelen, het van bovenaf afschaffen van administratielasten niet werkt en dat technologie geen toverstokje is voor de zorg. “Het is hard nodig dat er aandacht is voor de zorgprofessional, maar politieke partijen hebben meer realiteitszin nodig.”
In de politiek is de zorg niet ‘top of mind’, aldus Vilans. Veel partijen willen defensie-uitgaven bekostigen met bezuinigingen op de zorg. In de verkiezingsprogramma’s zien ze ook andere problemen. Er wordt te veel “voor de zorg bedacht” en te hard ingezet op maakbaarheid. De bestuurders van Vilans zien drie probleempunten in de partijprogramma’s.
Niet alleen ‘meer handjes’: zorg vraagt om ánders handelen
Vilans ziet in de verkiezingsprogramma’s veel focus op voldoende zorgprofessionals. Dat is natuurlijk prettig, maar ook met meer zorgprofessionals in dienst, is het traditioneel organiseren van de professionele zorg onhoudbaar, stelt de kennisorganisatie. “Zorgprofessionals moeten ook de goede en andere dingen doen. In alle sectoren in de zorg betekent dat samenwerken met familie en vrijwilligers om te komen tot andere verhoudingen dan we lange tijd gewend zijn.” Dat gaat niet vanzelf. “Veel professionals zijn opgeleid om taken over te nemen en vanuit hun deskundigheid te bepalen wat ‘goede zorg’ is. Werknemers en organisaties zitten soms vast in werkwijzen.” Vilans ziet dat praktische kennis, zoals een goede gesprekstool, helpt bij het doorbreken van patronen en handelingsverlegenheid. In het algemeen is een beweging naar een zorgzame samenleving nodig. Het delen van goede voorbeelden en voortschrijdende inzichten over wat werkt, versnelt het ontwikkelen van zorgzame gemeenschappen. “Met meer zorgprofessionals alleen zullen we de problemen in de zorg niet oplossen. Denk ook in de langere termijn en heb oog voor wat er nodig is om te veranderen, niet alleen in de zorg zelf.”
Top-down administratielasten afschaffen: klinkt goed, maar werkt niet
In de verkiezingsprogramma’s gaat het vaak over het schrappen van administratieve taken. Vilans: “Dat klinkt veelbelovend, maar het is de vraag hoe realistisch dit is. Afschaffen is te simpel.” Er is ook oog nodig voor de betekenis die zorgprofessionals aan een regel toekennen, de reden waarom regels zijn ontstaan en de daarmee gemoeide belangen. Vilans ziet in de praktijk goede voorbeelden om de regeldruk te verminderen door samenwerking tussen zorgprofessionals, verzekeraars, beleidsmakers en toezichthouders. “De uitkomst is niet altijd om een regel te schrappen, maar bijvoorbeeld ook om die te herinterpreteren, of te vereenvoudigen.” Vilans pleit er dan ook voor dat het ontregelen niet “voor de zorg” bedacht wordt, maar dat men aansluit bij de veranderkracht in de sector zelf. “Ontregelen is pas succesvol als het gefaciliteerd en versterkt wordt door beleid.” Het verspreiden van goede voorbeelden kan de ontregelbeweging versnellen.
Technologie is geen toverstokje voor de zorg
Vilans constateert dat politieke partijen hoge verwachtingen hebben van zorgtechnologie. Technologie is zeker onmisbaar en kansrijk om de zorg toekomstbestendig te houden. Vilans noemt onder meer een recent onderzoek, waaruit blijkt dat spraakgestuurd rapporteren drie keer sneller werkt. Maar: “technologie gaat niet alles oplossen, vooral niet in sectoren waar de mens-mens interactie bijdraagt aan het welzijn.” Een goede implementatie van technologie is daarom essentieel en begint bij het redeneren vanuit de behoeften van de cliënt en de zorgprofessional. Een doordachte invoering houdt ook rekening met verschillen tussen zorgprofessionals en praktijksituaties, benadrukken de Vilans-bestuurders. Ook gedragsverandering en het herinrichten van werkprocessen is een belangrijk onderdeel van de inzet van nieuwe technologie. En er moet gewaakt worden voor de negatieve kant van de toepassing van technologieën: dat kan namelijk ook voor overbelasting zorgen bij zorgprofessionals. Zonder goede interoperabiliteit ontstaat versnippering en daarom zijn ook landelijke afspraken nodig. Vilans: “Technologie biedt kansen, maar pas op voor irreële verwachtingen. Inzet van technologie is niet het toverstokje waarmee je alle problemen van de zorg laat verdwijnen. Zie de nadelen niet over het hoofd. Goede implementatie is cruciaal.”
Oproep aan politiek
De Vilans-bestuurders zijn blij met de aandacht voor de zorgprofessional in de verkiezingsprogramma’s maar doen ook een oproep: “Koester de aandacht voor de zorgprofessional, maar weet ook dat er echt meer nodig is om die zorgprofessional verder toe te rusten. Sluit beter aan bij de veranderkracht in de zorg zelf, versterk die ook actief met kennis en innovatie en wees transparant over wat echt werkt. Kijk breder dan één oplossingsrichting. Dan is de kans groter dat je de juiste veranderingen kunt faciliteren, versterken en laten renderen over kabinetsperioden heen.”
Lees hier het hele opiniestuk van Vilans
Bron: Vilans / FMT
