Het kalmeren van angst en onrust bij cliënten, het activeren van bewoners die passief zijn. Op drie locaties van tanteLouise wordt SARA ingezet, een technologische assistent die de zorg ondersteunt door middel van op maat gemaakte programma’s. Medewerkers ervaren minder werkdruk en houden meer tijd over voor andere taken.
tekst • Sigrid Starremans | beeld • tanteLouise
In 2019 zette zorgorganisatie tanteLouise een specifieke opdracht in de markt voor een probleem dat iedere zorgorganisatie zal herkennen. “Wij lopen tegen de grenzen van onze personeelscapaciteit aan. Help ons om stappen te zetten naar wat extra handen op de afdeling. Kan daar met behulp van robotica een oplossing voor gevonden worden?”
De zorgorganisatie zocht specifiek naar technologie die ingezet kan worden voor verpleeghuiszorg. En dat is echt een niche, weet Daan de Viet, innovatie-adviseur bij tanteLouise. “Er zijn wel andere vormen van robotica in de ouderenzorg maar die gaan meer over dagstructuurondersteuning. Voor het verminderen van onrust op afdelingen of de activering van bewoners bestond nog geen technologie.”
Vanaf nul
De opdracht werd uiteindelijk in co-creatie met SARA-Robotics opgepakt. TanteLouise bleef samen met Zorggroep Elde Maasduinen nauw betrokken bij de ontwikkeling. En dat was beslist een uitdagende opdracht. “We zijn vanaf nul begonnen en in de afgelopen jaren steeds teruggegaan naar de tekentafel” vertelt De Viet. “We hebben de software regelmatig getest in de organisatie maar dan moet je dus tegen medewerkers zeggen: ‘We hebben hier een robot maar verwacht er niet teveel van want hij werkt nog niet zoals het zou moeten.’ Dat is best gedoe geweest.” Toch heeft tanteLouise gekozen voor de juiste strategie, vindt De Viet. “Het is niet zozeer de vraag of robotica intrede doet in de maatschappij en binnen het verpleeghuis. Maar vooral wanneer en in welke verschijningsvorm. Dan kun je als zorgorganisatie daar maar beter regie op voeren dan het helemaal aan de markt over te laten. Zo houden wij feeling met het onderwerp en kunnen we de juiste feedback geven richting de ontwikkelaar.”
‘We hebben SARA uiteindelijk ingepast in het dienstenrooster’
Persoonlijk profiel
SARA is uiteindelijk een robot op wielen geworden die makkelijk te verplaatsen is. Medewerkers kunnen voor bewoners persoonlijke profielen aanmaken die aansluiten bij de voorkeur van die specifieke cliënt. Denk aan muziek, beweegoefeningen, luisterverhalen of cognitieve trainingen. De robot heeft aan de buitenkant geen menselijke eigenschappen, zoals een herkenbaar gezicht, handen of voeten. Maar hij spreekt de mensen wel aan met hun naam en laat tussen de programma’s door oogjes zien. De Viet: “Daardoor ontstaat er interactie en connectie. Waardoor bewoners het idee hebben dat de robot meer is dan alleen een tablet of televisie. In de toekomst zal die interactie steeds menselijker worden, bijvoorbeeld door het toevoegen van een spraakmodule.”
Daan de Viet, innovatie-adviseur bij tanteLouise. “Voor het verminderen van onrust op afdelingen of de activering van bewoners bestond nog geen technologie.”
Omarmd als collega
Medewerkers kunnen SARA onder meer inzetten op piekmomenten zodat ze meer tijd hebben voor andere taken. Qua financiering was het een uitdaging om SARA onderdeel te maken van de bedrijfsvoering. “We hebben SARA uiteindelijk ingepast in het dienstenrooster”, licht De Viet toe. “Ze wordt beschouwd als een extra medewerker.” Sommige medewerkers stonden in het begin wel wantrouwend tegenover de robot”, erkent hij. “Ze vroegen onder meer: ‘Wat komt SARA doen?’ En: ‘Behoud ik mijn baan wel?’ Maar ik denk dat nu het besef is ingedaald bij de medewerkers dat we er alles aan moeten doen om de kwaliteit van zorg te houden. En het verlies van banen is absoluut niet aan de orde.”
Ethische overwegingen
SARA is nu ingezet op drie van de zestien locaties van tanteLouise. De Viet zou het liefst op alle locaties SARA’s zien maar daarvoor is nog wat meer onderzoek nodig naar de effectiviteit, vindt hij (zie kader). “En daarnaast zijn er natuurlijk ethische afwegingen. Welke waarden vinden wij als tanteLouise belangrijk en hoe verhouden digitale toepassingen zich daartoe? Wat verstaan wij onder warme, menselijke zorg? Want je kunt je voorstellen dat, als dit een vlucht neemt en we hebben over vijf jaar op alle locaties meerdere robots staan, daar vragen over worden gesteld. Het is belangrijk dat we daar nu al over nadenken zodat we er later over in gesprek kunnen gaan.”
▶ Meer informatie: www.tantelouise.nl; www.sara-robotics.nl
Onderzoek effecten SARA
In juni 2024 werd een kleinschalig onderzoek gedaan naar de ervaringen en effecten van SARA op verpleeghuislocatie Bosgaard van tanteLouise. Daarvoor werden vragenlijsten afgenomen, medewerkers geïnterviewd en een analyse gemaakt op onderdelen van het zorgplan en data van de bedsensoren.
SARA blijkt vooral effectief in het reduceren van probleemgedrag, zoals dwalen en roepen, wat bijdraagt aan een rustiger leefklimaat. Van de zeven onderzochte cliënten overtroffen vier de verwachtingen.
Angst en onrust waren duidelijk verminderd. Twee cliënten bereikten de verwachte doelen, terwijl één cliënt geen merkbare verbetering vertoonde.
Medewerkers rapporteerden een verlaging van de werkdruk. De inzet van SARA levert gemiddeld 86 minuten tijdswinst per dienst van 8 uur op. Medewerkers hebben daardoor meer tijd en aandacht voor de administratie en de persoonlijke zorg van de bewoners. Bovendien leidt SARA tot een efficiëntere werkverdeling en minder afhankelijkheid van extra personeel.
