Zuyderland in Heerlen heeft een medisch gassendistributiesysteem dat volledig up-to-date is. Bovendien voldoet het aan alle wettelijke normen, eisen en voorschriften. Hiermee is het een van de voorlopers op dit gebied.

Deze locatie van het Limburgse ziekenhuis is bezig met een grootschalig nieuwbouw- en renovatietraject. Zo is er aan het oude hoofdgebouw een nieuwe vleugel voor acute functies gerealiseerd en wordt momenteel gewerkt aan de renovatie van het bestaande beddenhuis en de eronder gelegen poliklinieken. Dit alles gebeurt vanuit de gedachte om de beste en veiligste patiëntenzorg te kunnen leveren. Bij een dergelijk bouwtraject wordt vanzelfsprekend ook naar de basis van alle bestaande systemen gekeken, onder meer het medische gassendistributiesysteem. De nieuwe installatie moest niet alleen perfect aansluiten op de oude. Deze laatste moest ook gedeeltelijk worden vernieuwd. Inmiddels is het hele systeem voor beide locaties geïntegreerd en wordt vanaf één plek, het energiecentrum achter het ziekenhuis, aangestuurd.


Vier compressoren
Zuyderland locatie Heerlen is nu het eerste ziekenhuis in Nederland dat over vier compressoren beschikt om medische lucht te maken. Via de compressoren komt buitenlucht naar binnen, die onder hoge druk samengeperst wordt tot perslucht (van ca. 8 bar). Na filtering komt de lucht er volledig schoon uit. Deze ademlucht is geschikt om als medicijn aan de patiënt toe te dienen. Normaliter beschikt een ziekenhuis over drie compressoren, waarvan elke machine zoveel capaciteit heeft en lucht kan leveren, dat deze het hele ziekenhuis kan bedienen. “Dat hier voor vier ‘halve capaciteit’ compressoren is gekozen, is uniek”, vertelt Jan-Willem Ooms, accountmanager Gas Management Systems bij Dräger Nederland, die het hele gassendistributiesysteem heeft ontworpen, gefabriceerd en aangelegd. “Met vier bronnen heb je meer reserve, maar minder overcapaciteit. De machines zijn kleiner, dus goedkoper in aanschaf, onderhoud en energieverbruik.” Ziekenhuisapotheker Mark Reinders kan zich in deze keuze vinden. “In mijn functie ben ik eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de medische gassen en voor het transportmiddel via welke de patiënt deze toegediend krijgt, vanaf de bron tot en met het afnamepunt in de beddenkamer. Ik ben er een voorstander van om het nieuwste van het nieuwste toe te passen, mits dit de patiëntveiligheid bevordert.”

Voldoen aan wettelijke eisen
Alles draait om patiëntveiligheid en hoewel patiënten, personeel en bezoekers het kilometerslange leidingennetwerk niet zien, is dit aan strenge ontwerpeisen verbonden. De gassen moeten immers zonder problemen geleverd kunnen worden aan de patiënten. Daarom moet een medisch gassendistributiesysteem voldoen aan de Europese Richtlijn 93/42/EEC betreffende Medische Hulpmiddelen en de Europese norm NEN-EN-ISO 7396-1, die beschrijft hoe pijpleidingsystemen voor gecomprimeerde medische gassen en vacuüm, ontworpen, aangelegd en getest moeten worden. Zo’n distributiesysteem wordt volgens deze Europese wetgeving als een medisch hulpmiddel beschouwd. Reinders is het daarmee eens: ”Het functioneert immers als transportmiddel van medische gassen, als zuurstof. En die gassen zijn een geneesmiddel, waarmee het leidingsysteem rechtstreeks in aanraking komt.” Deze Europese wet geldt voor alle lidstaten. In Nederland is de wet echter nog steeds niet officieel aangenomen, en wordt dan ook nog niet in alle ziekenhuizen toegepast.

Volgens Ooms werkt Dräger wel conform eerdergenoemde wetgeving bij het ontwerpen, installeren en testen van het gassendistributiesysteem. “Daarna certificeren wij het ook. Dit geeft het ziekenhuis de garantie dat alle onderdelen volgens de wettelijke kwaliteits- en veiligheidseisen zijn uitgevoerd. Dräger zelf is een daartoe Europees gecertificeerde onderneming, één van de drie in Nederland trouwens. We worden door de TÜV, de Duitse TNO, regelmatig geaudit om te zien of we aan de eisen voldoen en alle stappen doorlopen om die kwaliteit te waarborgen. Gaan ziekenhuizen niet met een gecertificeerd bedrijf in zee, en er ontstaan problemen, wie is er dan verantwoordelijk en aansprakelijk voor de ontstane situatie?“ Dit was volgens Reinders ook een van de redenen waarom Zuyderland voor Dräger gekozen heeft. “Bovendien hadden we al eerder met ze gewerkt en wisten we precies wat we konden verwachten. Ook ben ik een voorstander van hun werkwijze en het certificeren. Daaruit blijkt immers dat het kwaliteitsniveau van het gassensysteem aantoonbaar gewaarborgd is.” Als bewijs daarvan ontving Zuyderland Heerlen eind vorig jaar een certificaat van Dräger. Als een ziekenhuis eenmaal een goed systeem heeft, raadt Ooms aan het verder ook zo te houden. “Doe voor het onderhoud dus ook alleen zaken met gecertificeerde bedrijven, die allemaal volgens dezelfde ISO-normen werken.”

Continu controleren
Ook als alle onderdelen gecertificeerd zijn, moet de gasseninstallatie continu gecontroleerd en regelmatig getest worden. Het geneesmiddel dat uiteindelijk uit die kilometerslange buizen bij de patiënt komt, mag onderweg niet veranderen van kwaliteit en samenstelling. De ziekenhuisapotheker speelt ook hierbij een cruciale rol. Reinders: “Omdat de kwaliteit van het medische gas onder mijn verantwoording valt, moet ik toestemming geven voordat het aan de patiënt toegediend mag worden. Dus naast mijn reguliere werkzaamheden als apotheker, houd ik me ook bezig met het meten of het gas, de compressoren en de filtersystemen goed zijn, en effectief werken. Daarvoor hebben we onder meer de beschikking over de Medical Air Guard van Dräger.” Dit apparaat meet 24/7 of er vervuiling in de perslucht zit op zeven verschillende waardes, zoals vocht, CO2 en olie. “Bij eventuele afwijkingen worden we onmiddellijk gealarmeerd”, vertelt Reinders nog. “Elke maand geef ik de meetrapporten vrij. Jaarlijks nemen we eveneens steekproeven bij de afnamepunten op de beddenkamers, en deze systematiek werkt goed.”
Met deze nieuwe gecertificeerde installatie heeft Zuyderland Heerlen een gassendistributiesysteem dat up-to-date is en de veiligheid, kwaliteit en continuïteit van de toevoer van medische gassen garandeert. Daarmee is het in alle opzichten in Nederland een van de voorlopers in de medische gassendistributie.

Bron: FMT Gezondheidszorg