De gehandicaptenzorg heeft haar infectiepreventie nog steeds niet op orde. Dat schrijft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) na bezoeken in een steekproef van 10 grotere instellingen in de gehandicaptenzorg. Onderzoek in 2023 leidde ook tot die bevinding; de toegenomen aandacht voor het onderwerp heeft tot dusver onvoldoende resultaat. De rondgang in 2025 toont ruimte en noodzaak voor verbetering.
Vooral in instellingen waar de bewoners kwetsbaar zijn, veel lichamelijke verzorging krijgen en dicht op elkaar wonen is veel meer aandacht nodig voor met name handhygiëne en kennisontwikkeling. Het gaat niet specifiek om pandemische paraatheid, maar om structurele infectiepreventie. Audits, scholing en deskundige ondersteuning kunnen helpen om verbeteringen door te voeren.
Te weinig kennis over infectiepreventie
Bij 4 van de 10 instellingen dragen de medewerkers armbanden, horloges en ringen. Ook kunnen medewerkers hun handen niet wassen of desinfecteren op de plek waar dat nodig is, zoals na het verzorgen in de kamer van een bewoner. Medewerkers hebben te weinig kennis over hygiëne, en de voorwaarden voor goede hygiëne toe te passen ontbreken in een aantal gevallen. Enkele voorbeelden:
- Medewerkers gebruiken te lang en te vaak handschoenen. Dat moet wel als ze iemand helpen op de wc, maar niet bij het verplaatsen van een bewoner in een rolstoel.
- De zorgprofessionals kennen onvoldoende het onderscheid tussen schoonmaken en desinfecteren. Meestal is alleen schoonmaken genoeg. Maar als desinfecteren wel nodig is, zijn vaak niet de juiste middelen aanwezig.
- Steriele medische hulpmiddelen zijn niet altijd goed afgesloten opgeslagen, soms zelfs samen met aardappelen en andere voorraden.
- Er is te weinig controle op de temperatuur van de medicijnkoelkast. En bij het openen van medicijnen wordt de datum niet altijd genoteerd, zodat de medicijnen ongemerkt over datum kunnen raken.
Meer aandacht nodig
De inspectie adviseert zorgaanbieders een audit of evaluatie te laten uitvoeren over hun activiteiten op het gebied van infectiepreventie. Van de tien bezochte instellingen hadden slechts vier dat gedaan, en bij een vijfde stond die audit voor 2025 op het programma.
Verder pleit de inspectie voor meer scholing, duidelijke werkinstructies, inkoop van de juiste desinfectiemiddelen en het inwinnen van deskundig advies.
Het ministerie van VWS betaalde de afgelopen jaren het Vilans-ondersteuningsprogramma ‘Samen scherp op schoon werk’ en maakte geld vrij voor het evalueren van het preventiebeleid. Dat was een begin. De komende jaren blijft volgens de inspectie ondersteuning nodig om verbetermaatregelen in organisaties te borgen.
> Lees het hele rapport en de adviezen van de IGJ
.){kind=link}