Zorgprofessionals vinden dat ze nog altijd te weinig invloed hebben op hun werk. De hiërarchische cultuur is de grootste belemmering voor zeggenschap van zorgmedewerkers. Dit blijkt uit onderzoek van Stichting IZZ onder ruim 1000 zorgmedewerkers. Opmerkelijk is de geringe betrokkenheid bij technologische innovaties, terwijl participatie hierbij een belangrijke succesfactor is. Ook blijkt de Wet Zeggenschap in de Zorg bij velen onbekend.
Een derde van de ondervraagde zorgmedewerkers geeft aan in de afgelopen twee jaar geen enkele invloed te hebben gehad op belangrijke onderwerpen en beslissingen binnen hun zorgorganisatie. Slechts een derde van de zorgmedewerkers heeft invloed op thema’s die belangrijk zijn voor het leveren van goede zorg. Ook bij beslissingen over technologische innovaties staan zorgprofessionals buitenspel: 6 op de 10 zorgmedewerkers voelt zich niet of nauwelijks betrokken bij dit soort grote beslissingen.
Hiërarchische cultuur grootste struikelblok
De belangrijkste belemmering voor meer zeggenschap is volgens zorgmedewerkers de hiërarchische cultuur, waarbij beslissingen van bovenaf worden genomen (40%). Gebrek aan tijd (27%) en werkdruk (24%) vormen eveneens belangrijke obstakels. Opvallend is dat ook leidinggevenden en managers deze belemmeringen herkennen. Zij zien werkdruk (48%) en hiërarchische cultuur (34%) ook als grote hindernissen voor hun medewerkers om meer zeggenschap uit te oefenen.
Zorgprofessionals buitenspel bij technologie
Opmerkelijk is de beperkte betrokkenheid van zorgprofessionals bij beslissingen over technologische innovaties. Maar liefst een derde voelt zich helemaal niet betrokken bij dit soort grote beslissingen, terwijl nog eens kwart nauwelijks betrokken is. Terwijl deze innovaties hun dagelijks werk direct beïnvloeden. In de adviezen die de afgelopen jaren over de introducties van nieuwe (digitale) technologieën zijn uitgebracht, speelt participatie en co-creatie meestal een belangrijke rol. Dit wordt vrijwel altijd als een belangrijke succesfactor voor de introductie van innovaties gezien. Het onderzoek van IZZ geeft aan dat het betrekken van zorgmedewerkers bij technologische vernieuwingen in de praktijk niet goed lukt.
Structurele cultuurverandering nodig
Jan-Luuk de Groot, directeur van Stichting IZZ: “Dit onderzoek toont aan dat zorgprofessionals nog lang niet de zeggenschap hebben die zij verdienen. Hun expertise en ervaring zijn onmisbaar voor goede zorgverlening, maar hun stem wordt nog te weinig gehoord bij belangrijke beslissingen. Terwijl gehoord en gezien worden heel erg belangrijk is als we kijken naar werkplezier. Het doorbreken van hiërarchische structuren en het creëren van een echte participatiecultuur is geen luxe, maar noodzaak. Het is hoopgevend dat op dagelijkse onderwerpen wel invloed gevoeld wordt door 60%van de zorgmedewerkers. Inspraak op onderwerpen als scholing, technologie of kwaliteit van zorg is echter zeldzaam. Zorgorganisaties moeten werk maken van structurele verandering, door bijvoorbeeld te investeren in de ontwikkeling van teamoverleg in hun organisatie, anders verliezen we waardevolle professionals die zich niet gewaardeerd voelen.”
Wet Zeggenschap nog onvoldoende bekend
De Wet Zeggenschap in de Zorg, die sinds 1 juli 2023 van kracht is en zorgmedewerkers meer invloed moet geven op hun werk en beslissingen binnen hun zorgorganisatie, blijkt nog onvoldoende bekend. Meer dan de helft van de zorgmedewerkers heeft er nog nooit van gehoord en slechts 14% weet wat de wet inhoudt. Ook heeft 82% van de zorgmedewerkers de afgelopen twee jaar geen veranderingen ervaren rondom zeggenschap in hun organisatie.
Over het onderzoek
Voor dit onderzoek zijn ruim 1000 zorgmedewerkers ondervraagd, waarvan 895 uitvoerend personeel en 133 leidinggevenden, managers en directieleden. Het onderzoek werd uitgevoerd door Miles Research in opdracht van Stichting IZZ, in het kader van de evaluatie van de Wet Zeggenschap in de Zorg. Het volledige onderzoeksrapport en onderzoeksverantwoording zijn op aanvraag beschikbaar. Stichting IZZ zet zich in voor een toekomstbestendige zorgsector door zorgorganisaties en hun professionals te ondersteunen bij duurzame inzetbaarheid met projecten, programma’s, trainingen en verbetertrajecten, gebaseerd op eigen wetenschappelijk onderzoek.
Bron: IZZ / FMT
