De presentatie van de rijksbegroting 2024 voor de gezondheidszorg op Prinsjesdag geven een doorkijk naar een mager jaar voor de zorg. De aangekondigde ingrepen kwamen niet onverwacht; over de hele linie zijn de reacties uit de zorgsector gelaten en bezorgd. De meest opvallende silver linings zijn het uitstel van enkele bezuinigingen op de ouderen- en verpleeghuiszorg en de extra investering in de bouw van de nieuwe PALLAS kernreactor. Dat garandeert leveringszekerheid van medische isotopen in de toekomst.
De totale zorgbegroting 2024 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) beloopt € 103,4 miljard. Een deel van dat geld is bedoeld voor herstructurering die de zorg financieel toekomstbestendig moeten maken. Zo is er € 560 miljoentransformatiegeld beschikbaar voor de implementatie van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en € 345 miljoen voor het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). Ook de Hervormingsagenda Jeugd wordt doorgezet om de jeugdzorg houdbaar te krijgen. In 2024 wordt in totaal € 1,45 miljard beschikbaar gesteld voor jeugdzorg. Daarin zit geld om de werkdruk in de jeugdbescherming te verlagen, maar die sector moet wel € 374 miljoen bezuinigen. ‘De seinen voor jeugdzorg staan nog steeds op rood’ reageert Jeugdzorg Nederland.
Uitgestelde bezuinigingen langdurige zorg
Het kabinet heeft besloten om twee eerder aangekondigde maatregelen binnen de Wet langdurige zorg uit het coalitieakkoord voor 2024 niet door te laten gaan. Dit gaat om de tariefsverlaging voor de ouderenzorg die samenhangt met de doorontwikkeling van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg (€ 100 miljoen) en de tariefsverlaging voor de hele Wlz die samenhangt met meerjarig contracteren (€ 125 miljoen). Beide maatregelen zijn nog onvoldoende uitgewerkt om al in 2024 in de tarieven verwerkt te kunnen worden. Verder wordt het budget voor de uitvoering van de langdurige zorg volgens de reguliere systematiek verhoogd (€ 220 miljoen), omdat meer mensen een beroep doen op de langdurige zorg.
‘Het is een stap in de goede richting’, zo reageert branchevereniging ActiZ op de € 225 miljoen lagere bezuinigingen op de verpleeghuiszorg. Voorzitter Anneke Westerlaken: ‘Desondanks blijven er bezuinigingen en maatregelen met financiële impact en blijft onze vrees dat het de herinrichting van de ouderenzorg eerder vertraagt dan versnelt.’
Nieuwe PALLAS kernreactor
De financiering voor bouw van de nieuwe PALLAS kernreactor is rond. Dit is een grote stap om de toekomstige leveringszekerheid van medische isotopen veilig te stellen. Dat is goed nieuws voor de nucleaire geneeskunde, zowel in Nederland als daarbuiten. Voor 2024 is hiervoor het nog openstaande investeringsbedrag van € 320 miljoen in de begroting opgenomen. Dit is aanvullend op het eerder vrijgemaakte bedrag van € 1,36 miljard. Een belangrijke resterende voorwaarde om het PALLAS-project van start te kunnen laten gaan is de toets van de Europese Commissie op staatssteun, die momenteel loopt.
Bestaanszekerheid
In de troonrede was bijzondere aandacht voor armoedebestrijding en bestaanszekerheid. Dat accent ondervindt waardering in het werkveld. Het mes snijdt aan twee kanten: armoedebestrijding heeft een preventief effect op gezondheidsproblemen en helpt bovendien de zorg toegankelijk te houden voor kwetsbare groepen.
Digitalisering
In vrijwel alle zorgsectoren worden deelbudgetten besteed aan digitalisering. Zo is een investering van € 9,3 miljoen voor de elektronische verpleegkundige overdracht een onderdeel van het IZA-imlementatiebudget. Digitalisering heeft verder de troonrede gehaald met een passage over artificial intelligence. Het platform Computable wint dit jaar de prijs voor de beste journalistiek rond Prinsjesdag. Het vroeg ChatGPT om alvast één alinea te schrijven over digitalisering en kunstmatige intelligentie voor de troonrede van 2024. Dit zou koning Willem-Alexander volgend jaar kunnen gaan zeggen:
‘In 2024 staat Nederland aan de voorhoede van digitale transformatie en kunstmatige intelligentie, waarbij innovatieve technologieën onze samenleving vormgeven. Digitalisering heeft niet alleen de manier waarop we werken en communiceren veranderd, maar biedt ook kansen voor het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken, zoals gezondheidszorg, mobiliteit en duurzaamheid. Kunstmatige intelligentie, met zijn vermogen om gegevens te analyseren en patronen te herkennen, draagt bij aan betere besluitvorming en efficiëntere dienstverlening. We zijn vastbesloten om deze technologische vooruitgang te omarmen en tegelijkertijd te zorgen voor transparantie, ethische normen en bescherming van privacy, zodat de voordelen van digitalisering ten goede komen aan alle burgers.’
