De implementatie van de landelijke Verwijsindex Risicojongeren werkt niet naar verwachting en past niet in de dagelijkse praktijk van professionals in de jeugdhulpverlening.
Dat blijk uit het onderzoek van Inge Lecluijze, waarop zij op 4 november is gepromoveerd aan de Universiteit van Maastricht.
Het ICT-systeem, met als doel risicokinderen vroegtijdig te signaleren en de samenwerking tussen diverse hulporganisaties te bevorderen, werd in 2010 ingevoerd. Dit gebeurde naar aanleiding van het overlijden van enkele kinderen door mishandeling en huiselijk geweld waarbij verschillende hulpinstanties langs elkaar heen hadden gewerkt.
Analyse
Uit de analyse, gebaseerd op de introductie van de Verwijsindex in vier Nederlandse gemeenten met verschillend profiel, blijkt dat een sterke focus op het voorschrijven van samenwerking via een technologisch script de aandacht afleidt van bestaande samenwerkingspraktijken in het jeugddomein. Volgens Lecluijze laat een sturende bestuurlijke aanpak onvoldoende onderhandelingsruimte, waardoor de mogelijkheden voor beleidsmakers en professionals om verbeteringen aan te brengen en slecht lopende processen bij te sturen, beperkt worden. Tot nu toe meldt elke evaluatie van de Verwijsindex, op nationaal en lokaal niveau, dat er te weinig wordt gesignaleerd door professionals. Implementeren wordt volgens de promovenda zo niet beschouwd als interactief leerproces, maar als prestatieindicator (hoe meer risicokinderen gesignaleerd, hoe beter geïmplementeerd).
Aanknopingspunten voor alternatieve aanpak
Lecluijze concludeert in haar proefschrift ‘The wrong tool for the job’ dat de huidige Verwijsindex Risicojongeren niet past in de dagelijkse praktijk van professionals en niet functioneert zoals verwacht. Het proefschrift biedt aanknopingspunten voor een alternatieve beleidsaanpak in de jeugdzorg. Deze alternatieve aanpak moet de risico-regelreflex beheersen, reflexiviteit en collectief leren stimuleren en het leven van kinderen proberen te verbeteren zonder een naïef geloof in maakbaarheid uit te drukken.
ZonMw-programma Zorg voor Jeugd
Via het ZonMw-programma Zorg voor Jeugd is de afgelopen tien jaar fors geïnvesteerd om de werkzaamheid van behandelingen en signaleringsinstrumenten te achterhalen. Het onderzoek naar de Verwijsindex Risicojongeren maakt onderdeel uit van dit programma. Ter gelegenheid van de afronding van dit programma is recent de publicatie ‘En… werkt het? 10 jaar onderzoek naar zorg voor de jeugd’ verschenen. Deze uitgave biedt zicht op de onderzoeksresultaten en geeft een indruk van de nieuwe inzichten rond jeugdonderzoek die ‘werkende weg’ ontstonden.