Wet- en regelgeving zullen anders ingericht moeten worden zodat innovatie met biotechnologische toepassingen de ruimte krijgt, maar veiligheid en effectiviteitmoet getoetst blijven.

Bovendien zijn discussie en besluitvorming nodig over de ethische grenzen aan biotechnologische innovatie. In de Trendanalyse biotechnologie 2016, die dinsdag 14 juni in Nieuwspoort aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu wordt aangeboden, brengen de COGEM en Gezondheidsraad – ondersteund door de WRR – de trends in kaart, plus de vraagstukken die ermee gepaard gaan.

De trendanalyse levert een staalkaart van de laatste biotechnologische ontwikkelingen, variërend van geneeskunde-op-maat tot synthetische biologie en nieuwe technieken om gewassen te veredelen en plagen te bestrijden. Drijvende krachten achter al deze ontwikkelingen zijn next generation sequencing (NGS) en CRISPR-Cas (genome editing).

Met de nieuwe generatie sequencing-technologieën (NGS) kan in korte tijd een enorme hoeveelheid DNA-sequentie in kaart worden gebracht. Sequencing wordt onder andere gebruikt voor het versnellen van plantenveredeling en voor genetische diagnostiek bij dieren en mensen. De toegenomen mogelijkheden roepen vragen op over de grenzen tussen het delen van data enerzijds en privacy en intellectueel eigendom anderzijds. Daarom wordt het tijd om bijvoorbeeld de Wet op bijzondere medische verrichtingen, privacywetgeving en octrooirecht tegen het licht te houden.

Bij CRISPR-Cas wordt DNA heel gericht aangepast. Inmiddels gebeurt dit wereldwijd bij het bestrijden van ziekten en het veredelen van planten. Met CRISPR-Cas vervaagt het onderscheid tussen genetische modificatie en andere (bio)technologische technieken. Het fundament van de Europese ggo-regelgeving komt in het geding en dus is herziening van deze regelgeving urgent. Daarnaast is door de ontwikkelingen met CRISPR-Cas ook de discussie (en het huidige verbod) op genetische modificatie van menselijke embryo’s of geslachtscellen (kiembaan(genoom)modificatie) weer op de agenda komen te staan.

Volgens de opstellers van de trendanalyse is het van belang flexibel in te spelen op nieuwe ontwikkelingen zoals NGS en CRISPR-Cas. Dit vraagt om een ander type beleid waarbij niet direct regelgeving wordt geformuleerd, maar per toepassing gekeken wordt of regulering noodzakelijk is en welke bestaande kaders toepasselijk en bruikbaar zijn.

Bron: Gezondheidsraad