Op maandag 2 november vond de slotbijeenkomst plaats van het project ‘Vast of last’: Verkenning voor een maatschappelijk debat over vrijheid en vrijheidsbeperking in de langdurende zorg.


Ruim 50 vertegenwoordigers van organisaties in en rond de ouderen- en gehandicaptenzorg ontmoetten elkaar bij ’s Heeren Loo in Ermelo.
Het afgelopen jaar heeft Vilans als onderdeel van het Actieprogramma onvrijwillige zorg van VWS de mogelijkheden verkend voor een maatschappelijk debat over vrijheid en vrijheidsbeperking in de langdurende zorg. De bijeenkomst op 2 november vormde de afsluiting van deze verkenning. Tegelijkertijd had de bijeenkomst tot doel het gesprek een stevige impuls te geven. Paul de la Chambre, voorzitter Raad van Bestuur ‘s Heeren Loo, verwoordde het zo bij de opening: ‘De dialoog over vrijheid mag nooit stoppen. Het is belangrijk om onderzoek te doen en samenwerkingsverbanden aan te gaan om op zoek te gaan naar nieuwe antwoorden op eeuwenoude vragen.’
Gezamenlijke actie-agenda
Tijdens de bijeenkomst werden de resultaten van de verkenning besproken in groepen. Elke groep formuleerde een aantal actiepunten waarmee ze zelf willen bijdragen aan het maatschappelijk debat. Sylvia Timmer, Raad van Bestuur van Het Baken, concludeerde dat de actiepunten veel verlangens en betrokkenheid laten zien, maar ook de worsteling hoe we die verlangens concreet kunnen vormgeven.
Minder regels en een frisse blik
Marie Claire de Vries van VWS kan zich vinden in het punt dat een frisse blik nodig is en dat nieuwe medewerkers daarbij kunnen helpen. Medewerkers moeten zich ervan bewust zijn dat vrijheidsbeleving per individu verschilt. Scholing kan die bewustwording én de mogelijkheden daarnaar te handelen vergroten. Ook kennisuitwisseling tussen organisaties, bijvoorbeeld over de dilemma’s, kan bijdragen aan die frisse blik.
Gezond verstand
Monique Kavelaars, Raad van Bestuur Pluryn, pleit ervoor ons minder te laten leiden door regels en meer door gezond verstand. En daarbij vooral oprecht de dialoog aan te gaan met respect voor ieders rol: ‘Laten we het niet meer hebben over vrijheid óf veiligheid, maar over vrijheid én veiligheid. Risico’s samen nemen en daar ook samen verantwoordelijk voor zijn.’
Verhalen delen om goede voorbeelden, dilemma’s en visie concreet maken
Silvia Timmer gaf aan dat de verhalen over goede voorbeelden bij uitstek geschikt zijn om de verschillen tussen mensen en tussen mogelijkheden te laten zien. ‘Het gaat om mensen en we moeten af en toe onze professionele bril afzetten om te zien wat nodig is voor die specifieke cliënt. Zorg is mensenwerk!’ Ook Henk Nies onderstreepte de waarde van storytelling: Verhalen maken je visie concreet. De term ‘cliënt centraal’ maakt mensen niet meer wakker, verhalen wel.
De actiepunten worden meegenomen in een mogelijk vervolgproject van Vilans om vrijheid in de langdurende zorg te vergroten.