Neuroloog Cathérine Delnooz heeft voor een publicatie over haar promotieonderzoek naar de oorzaak van dystonie de David Marsden Award toegekend gekregen.


Dit is een prijs die eens per twee jaar wordt toegekend door Dystonia Europe aan een junior onderzoeker die als eerste auteur publiceert over een onderzoek naar dystonie met een belangrijke wetenschappelijke impact. Haar onderzoek, uitgevoerd in het Radboudumc, werd mede mogelijk gemaakt door de Hersenstichting. De prijs werd haar jl. zaterdag uitgereikt tijdens het congres van Dystonia Europe in Rotterdam.

Dystonie is een neurologische bewegingsstoornis, die gepaard gaat met onwillekeurige bewegingen en afwijkende standen van verschillende lichaamsdelen. Patiënten zijn overbeweeglijk, waardoor lichaamsdelen veel draaiende bewegingen maken of een abnormale houding hebben. De meest voorkomende vorm van dystonie is draaihals (torticollis), waarbij er een afwijkende stand is van hoofd en nek. De behandeling van torticollis bestaat uit injecties met botulinetoxine in de spieren. De oorzaak van de ziekte is niet precies bekend, waardoor alleen de symptomen behandeld kunnen worden. Om nieuwe mogelijkheden voor behandeling op het spoor te komen, onderzocht Delnooz de ontstaansmechanismen.
Lange tijd werd gedacht dat dystonie voortkwam uit een verstoorde functie van de basale kernen; groepen zenuwcellen diep in de hersenen. Inmiddels weten we dat er sprake is van verstoringen in complexe netwerken in de hersenen. Delnooz heeft met functionele MRI bij een grote groep patiënten met torticollis deze netwerken in kaart gebracht. Zij heeft daarbij ook aangetoond dat die netwerken onder invloed van botulinebehandelingen veranderen. Ze zag bij patiënten een abnormale activiteit in de hersengebieden die betrokken zijn bij het plannen van bewegingen. Ook zag ze een gebrekkige communicatie tussen deze hersengebieden. Een deel van de hersencommunicatie is tijdelijk te verbeteren door behandeling met botulinetoxine. Deze ontdekking maakt de ontwikkeling van nieuwe therapieën mogelijk, zoals het beïnvloeden van de werking van bepaalde gebieden op de hersenschors of het ontwikkelen van langer werkende botulinetoxine-preparaten.
De hoofdonderzoeker dr. Bart van de Warrenburg: ‘Het onderzoek van Cathérine heeft belangrijke nieuwe inzichten opgeleverd in de oorzaak van dystonie, omdat we afwijkingen vonden in netwerken die we van tevoren niet verwacht hadden. Ook toont het onderzoek dat de afwijkingen in de hersenen bij patiënten met dystonie, in ieder geval ten dele, veranderbaar zijn en dat schept hoop voor toekomstige behandelingen’.
Het artikel won vorig jaar ook de prijs voor het beste artikel op het gebied van de bewegingsstoornissen van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. Delnooz, die in januari 2014 promoveerde op dit onderwerp, is op dit moment fellow Bewegingsstoornissen in het UMCG.