Huidcellen omtoveren tot hartcellen. Het klinkt futuristisch, maar Cathelijne van den Berg (30) deed het de afgelopen jaren in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) voor haar promotieonderzoek. Het uiteindelijke doel: het maken van hartspiercellen uit je eigen lichaamscellen.

Zover is het nog niet, maakt Van den Berg meteen duidelijk. Op woensdag 26 oktober promoveerde ze op haar onderzoek. “Het maken van een kunsthart is toekomstmuziek. Dat heeft niemand nog voor elkaar gekregen.” Wel komen onderzoekers telkens een stapje dichterbij. Zoals Van den Berg, die voor haar promotieonderzoek onder meer heeft gekeken hoe ze huidcellen het beste kan omvormen tot hartspiercellen.

Rigoureuze maatregelen
Dat gaat niet een-twee-drie. “Kijk, een huidcel in een volwassene kan zich niet zomaar vormen tot darm- of hartcellen. Die routes is de cel al gepasseerd. Je moet iets doen. Rigoureuze maatregelen treffen. Een soort control-alt-delete uitvoeren in de cel.” Het antwoord: op genetisch niveau veranderingen in de cel aanbrengen, waardoor deze zich transformeert tot een stamcel. Zo’n stamcel kan zich weer omvormen tot bijvoorbeeld een hartspiercel.

Deze ontdekking is jaren geleden gedaan door onder andere de Japanner Shinya Yamanaka. Van den Bergs onderzoek borduurt voort op zijn ontdekking. Zij zet de gewonnen hartspiercellen ook in om hartziektes beter in kaart te brengen. “Bij mensen kun je niet direct hartcellen afnemen. Voor mijn onderzoek bestudeerde ik een familie met een erfelijke hartziekte, die allemaal andere symptomen vertoonden.”

Personalized medicine
Van den Berg zette de huidcellen van een familielid om in hartspiercellen. “Op deze manier kun je in beeld brengen hoe deze ziekte werkt. Het geeft ook handvatten om een medicijn te maken en deze te testen. ‘Personalized medicine’, noemen ze dat.”

Bron: LUMC