De komende jaren wordt er in de zorg weer veel vastgoed aangepast dan wel toegevoegd. Kunnen we gelet op markt- en maatschappelijke ontwikkelingen eigenlijk wel doorgaan met onze huidige wijze van bouwen? Hoe zou het dan anders moeten en hoe gaan we dat realiseren? Over dat soort vragen gaat het onderstaande interview dat FMT Gezondheidszorg hield met Jos Lichtenberg en Monique Donker-Blacha. Zij hebben hun sporen in bouwinnovatie ruimschoots verdiend en een nieuwe formule bedacht om partijen die open staan voor de realisatie van concurrerend en toekomstgericht vastgoed concreet op weg te helpen.

 

Wat doen we er zelf aan?

“Er wordt meer en meer werk gemaakt van een andere bouwbenadering. De overheid doet dat vanwege de internationaal gemaakte klimaatafspraken en de dreigende materiaal tekorten, maar er is veel meer aan de hand. De vraag is of we de hand niet ook in eigen boezem kunnen steken”. Aan het woord is Jos Lichtenberg, em. hoogleraar bouwinnovatie aan de TU Eindhoven en medeoprichter van SlimGebouwd: “We klagen over de hinder en kosten bij verbouwingen, de stijgende energie- en onderhoudslasten., de traagheid van het proces van initiatief tot oplevering. We vragen ons ook steeds vaker en indringender af of onze gebouwen wel gezond zijn. Maar doen we er zelf ook echt wat aan?”

 

Nieuwe opvattingen over faciliterend vastgoed

Monique Donker-Blacha is ooit afgestudeerd bij Jos en heeft zich o.a. via een Professional Doctorate of Engineering (PDEng) en ervaringen vanuit de Stichting Slimbouwen, gespecialiseerd in het implementeren van innovaties in de bouwsector: “Het wordt echt tijd om eens stil te staan bij nieuwe opvattingen over faciliterend vastgoed. Door vastgoed te zien als strategisch instrument om eigen zorgprocessen optimaal te faciliteren, wordt de bouwopgave gekoppeld aan de exploitatie. In de praktijk zijn deze onderdelen nog te veel gescheiden.

 

Dit vergt een andere manier van organiseren en van het stellen van een andere vraag aan de markt, een vraag die uitdaagt om buiten de traditionele kaders te denken. Er zijn bouwvisies die een dergelijk proces reeds ruimschoots hebben bewezen zoals Slimbouwen, een visie die al in 2003 door Jos werd ontwikkeld. Als bureaumanager van de Stichting Slimbouwen heb ik bij mogen dragen aan de opschaling. Hierdoor heb ik de voordelen van deze andere manier van bouwen zelf ondervonden en kan ik oprecht zeggen dat Slimbouwen heel veel oplevert. In een klap werk je daarmee tegelijkertijd aan een fundamentele en wezenlijke verduurzaming van de vastgoedportefeuille terwijl je tevens aanmerkelijk kunt besparen op je investeringen en dat bij gelijkblijvende of zelfs betere kwaliteit. Dat voordeel is dus merkbaar voor eigenaar en gebruiker. Daarnaast worden ook nog eens de exploitatielasten van het vastgoed sterk verlaagd en neemt de balanswaarde inclusief de restwaarde toe”.

 

Dat klinkt te mooi om waar te zijn?

Jos: “Het lijkt utopisch, maar dat is het niet. We hebben inmiddels ruim 100 praktijkvoorbeelden van Slimbouwen en bij die projecten doen we daadwerkelijk de positieve ervaringen op zoals Monique die zojuist heeft toegelicht. Gebruikers en eigenaren van het vastgoed onderschatten de bewezen mogelijkheden die er zijn om daadwerkelijk te sturen op oplossingen die aansluiten bij hun wensen. Het kan daadwerkelijk goedkoper, economischer en beter. Dat de vastgoedwereld dit nog moet ontdekken is niet raar, want het aanbod is als een bos waardoor je de bomen niet meer kunt zien. ”

 

Maar wat is dan het geheim?

Monique: “Het start met het stellen van de juiste vraag aan de markt. De visie van Slimbouwen helpt bij het logisch organiseren van het proces en biedt daarmee een houvast. Jos: “In beginsel is Slimbouwen eenvoudig. Slimbouwen knipt het bouw- of renovatieproces op in een aantal stappen, te weten in beginsel Casco, Omhulling, Installaties en Afbouw, met als doel dat deze ook onafhankelijk van elkaar kunnen worden geproduceerd en gemonteerd. Traditioneel komt de installateur vele keren terug op een bouwwerk en is daarmee afhankelijk van alles en iedereen op de bouwplaats en omgekeerd. En dat proberen we bij Slimbouwen te voorkomen, door procesondersteunende bouwtechniek toe te passen. Slimbouwen is daarbij geen bouwsysteem, maar een manier van denken. In de praktijk hebben we met de genoemde ruim 100 projecten inmiddels een scala van oplossingen ontwikkeld”.

 

En hoe krijgt duurzaamheid hierin dan een plek?

Monique: “Naast de gebruikelijke maatregelen leidt Slimbouwen tot een aanzienlijke materiaalbesparing. Dat komt omdat de scheiding van installaties leidt tot dubbelschalige constructies die grofweg maar liefst de helft wegen t.o.v. de gebruikelijke beton- en steenstructuren. Door de installaties in die constructies bereikbaar te houden worden gebouwen tevens gemakkelijk aanpasbaar en ook dat is een duurzaamheidskwaliteit die ertoe doet. Het gebouw kan zo steeds als een maatkostuum aan de veranderende gebruiker worden aangepast en aan het eind is er altijd een volgend leven. Slimbouwen gebouwen scoren mede daarom steevast hoog op de diverse duurzaamheidsladders zoals GPR Gebouw en BREEAM.”

 

SlimGebouwd

Goedkoper, beter en duurzaam klinkt natuurlijk interessant, maar ik kan me voorstellen dat ontwikkelaars en opdrachtgevers daar wel enige hulp bij kunnen gebruiken?

Jos: Zeker is dat zo. De boodschap is in essentie eenvoudig, maar je moet er wel je organisatie op inrichten, ontwerpers van richtlijnen voorzien en zeer procesgericht blijven denken en handelen. Daarom hebben Monique en ik ook SlimGebouwd opgericht. De praktijk leert dat wij met name aan het begin van het proces een aanzienlijke toegevoegde waarde hebben. Wij zijn geen projectmanagementbureau, dus zodra het management is georganiseerd, doen wij als het ware een stapje terug en verschuift de focus meer naar het coachen van de partijen die het project samen gaan realiseren. Daarmee ondersteunen we de opdrachtgever en zorgen we ervoor dat zijn belangen centraal blijven staan.”

 

Houden jullie de kennis dan voor jezelf?

Monique: “Integendeel. We willen heel graag delen. De projectbegeleiding is doorgaans ook zo ingericht dat we de deelnemers gaandeweg leren om het na een paar keer zelf te doen. We willen heel graag dat Slimbouwen wordt opgeschaald en daarom bieden we ook opleidingstrajecten aan zoals de oriëntatie class ‘Naar concurrerend en Toekomstgericht Zorgvastgoed’. Innovatie begint heel vaak met een verkenning c.q. kennismaking. Als opdrachtgever ben je gelet op de enorme investeringen vanzelfsprekend voorzichtig om het roer om te gooien. Dat vraagt om bedenktijd en verdieping.” Jos vult aan: “Wij durven wel te beweren dat je met een investering van bijv. 1% van de bouwsom een bouwkostenvoordeel kunt halen van 10-30% en bovendien een enorm exploitatievoordeel zodat je meer geld beschikbaar houdt voor de kernactiviteiten. Echter als opdrachtgever ben je terecht voorzichtig en begint het met een oriëntatie. Daarnaast bieden we ook uitgebreidere trainingen aan die met name bedoeld zijn voor de betrokkenen bij de uitvoering.” (zie kadertekst, red.).

 

 

Slimbouwen oriëntatie class en training

De bedenker en promotor van het Slimbouwen, prof. dr. ir. Jos Lichtenberg, heeft samen met ir. Monique Donker-Blacha PDEng, jarenlang manager van de stichting Slimbouwen, een doelgericht opleiding en training programma ontwikkeld voor diverse lagen uit de zorg. Hieronder twee concrete producten.

 

Introductie Class Slimbouwen:

Naar Concurrerend en Toekomstgericht Zorgvastgoed.
De oriëntatie class laat u uitgebreid kennis maken met de principes, voordelen en praktijkervaringen (projectvoorbeelden) van Slimbouwen en stelt u in staat om te kunnen kiezen of Slimbouwen iets voor u kan betekenen.

Naast organisatieaspecten krijgt u inzicht in de economische, kwaliteits- en duurzaamheidsaspecten van Slimbouwen.

Deze training is geschikt voor zowel bestuurders als vastgoedmanagers en medewerkers.

Maandag 3 juli, 14.00-18.00 uur. Omgeving Eindhoven.

Kosten: € 350,- p.p. ex. BTW.

U kunt zich  aanmelden via FMT Academy.

Training:

Slimbouwen aan concurrerend en toekomstgericht Zorgvastgoed.
Deze intensieve training, is gericht op het concreet eigen maken van Slimbouwen principes en organisatieaspecten. Deze is vooral gericht op vastgoed georiënteerde medewerkers, maar is ook voor niet bouwkundigen zeer goed toegankelijk.

Groepsgrootte maximaal 20 deelnemers.

Twee keer 1,5 dag, te weten steeds een avond vanaf 17.00 uur en de daaropvolgende dag.

Dinsdagavond vanaf 17.00 uur / Woensdag hele dag, te weten 19/20 september resp. 3/4 oktober. Omgeving Eindhoven

Kosten: € 2.300,- p.p. ex BTW (incl. maaltijden en 2 overnachtingen).

U kunt zich  aanmelden via FMT Academy.

In company trainingen:

In company trainingen op maat en een training met kleinere groepen op aanvraag.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u email versturen aan: monique@moniquedonker.nl