Het fundament onder de logopedie moet steviger. En er moet meer wetenschappelijk onderzoek komen naar de noodzaak van logopedische interventies.
Dat bepleitte Ellen Gerrits maandag 7 september bij haar oratie ter gelegenheid van haar benoeming tot hoogleraar logopediewetenschap bij de Universiteit Utrecht (UU). Gerrits is ook als lector verbonden aan Hogeschool Utrecht.
Volgens Gerrits kan de basis van de logopedie alleen worden versterkt als er meer logopedisten worden opgeleid in de klinische epidemiologie. Er moeten meer logopediewetenschappers komen, die ervoor zorgen dat wetenschappelijk onderzoek onlosmakelijk verbonden is met patiëntenzorg en met nieuwe, klinisch relevante kennis.
Evidence-based practice in de logopedie
Een logopedist kan de gevolgen van bijvoorbeeld afasie (verlies van taalvermogen na hersenletsel, bijvoorbeeld na een beroerte) positief beïnvloeden. Het is belangrijk voor patiënten dat de behandelend logopedist een weloverwogen therapiekeuze maakt. Die keuze moet gebaseerd zijn op het beste bewijs voor effectiviteit volgens valide en relevant wetenschappelijk onderzoek, op de expertise van de logopedist, en op de hulpvraag, wensen en mogelijkheden van de patiënt. Deze manier van klinische besluitvorming over individuele patiënten wordt evidence-based practice genoemd en heeft zijn oorsprong in de geneeskunde.
Evidence-based practice werd al snel omarmd door de paramedisch disciplines en vond ook zijn weg naar de logopedie. Nu worden logopedisten opgeleid om bij het stellen van de diagnose en het behandelen een verantwoorde afweging te maken van wetenschappelijke bewijzen die beschikbaar zijn. Helaas is dit bewijs vaak nog schaars, en binnen sommige logopedische domeinen zelfs nauwelijks beschikbaar.
Daarnaast is volgens Gerrits een kritische reflectie nodig op de aanname dat gerandomiseerde klinische trials – ook bekend als RCT’s (een type wetenschappelijk onderzoek) – het beste bewijs leveren voor klinische besluitvorming in de logopedie. Logopedische behandeling bestaat namelijk uit therapieën die gedragsverandering bij heterogene groepen patiënten moeten realiseren. In tegenstelling tot veel medische behandelingen betekent dit onder meer dat de kwaliteit van de therapeut medebepalend is voor de effectiviteit van de behandeling. Volgens Gerrits is de toepassing van de systematiek voor ontwikkeling en evaluatie van complexe interventies (Medical Research Council, Craig e.a. 2008) hier veelbelovend.
Leerstoel ingesteld door beroepsvereniging voor logopedisten
Ellen Gerrits is bij de UU hoogleraar logopediewetenschap, met als specifieke leeropdracht spraak- en taalstoornissen bij kinderen. De leerstoel is ingesteld door de NVLF (de beroepsvereniging voor logopedisten) en geplaatst bij de Faculteit Geesteswetenschappen. Met de bekleding van deze leerstoel door een logopedist is de logopedie in Nederland voor het eerst in de historie op alle opleidings- en onderzoeksniveau’s vertegenwoordigd. In haar oratie ging Gerrits ook in op de bijzondere kruisbestuiving tussen de Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en Hogeschool Utrecht.