Terugdringen van medicijnresten doorRioolwaterzuivering

Nederland en Duitsland zijn binnen Europa relatief ver met het terugdringen van medicijnresten in het grond- en oppervlaktewater. Toch is nog veel werk aan de winkel. Dat is een belangrijke conclusies uit een studiebijeenkomst van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) over dit thema. Bestuurslid Sander Mager van de Unie van Waterschappen verzorgde daar een presentatie de effecten van medicijnresten voor de waterketen.

Jaarlijks komt er via het riool zo’n 509 ton aan medicijnresten in het oppervlaktewater terecht. Dat gebeurt via urine en ontlasting en door het afspoelen na medicijngebruik op de huid. Vanuit het riool komen ze via de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Daar kan circa 190 ton, meer dan een derde van de geloosde hoeveelheid, niet goed afgebroken worden. Dat komt in het oppervlaktewater, waar het een risico vormt voor de dieren en planten die daar leven.

Visstand

Zo leiden de medicijnresten tot ‘vervrouwelijking’ van de visstand in Nederland. En sommige vissoorten ruiken hun natuurlijke vijanden niet meer door restanten van antidepressiva in het water. Betere rioolwaterzuivering voor het terugdringen van medicijnresten is in principe mogelijk, maar dan moet de samenleving bereid zijn de extra kosten daarvan te dragen; het zou gaan om ongeveer 10 euro per inwoner per jaar extra.

Kwaliteit van het drinkwater

“Nederland voldoet nog steeds aan alle kwaliteitseisen voor het drinkwater”, stelde Sander Mager tijdens de bijeenkomst. “Maar de waterschappen als beheerders zien wel dat het moeilijker wordt om het afvalwater goed te zuiveren. Het medicijngebruik neemt in Nederland nog steeds toe, mede door de vergrijzing.”

Ketenaanpak

“Daarom is samenwerking binnen de keten cruciaal”, zei VWS kwartiermaker Duurzame zorg Cathy van Beek in haar presentatie. “Iedereen heeft een rol in de Ketenaanpak Medicijnresten uit Water: farmaceuten, geneesmiddelenbureaus, artsen en apothekers. Zij kunnen hun patiënten voorlichten over de schade die overgebleven medicijnen veroorzaken als je ze door de gootsteen of het toilet te spoelt. En zij kunnen adviseren restanten terug te brengen naar de apotheek.”

Initiatieven

Er lopen verschillende initiatieven voor het terugdringen van medicijnresten in het water. Zo moeten medicijnretourboxen bij apothekers verspilling tegengaan. Ook zorginstellingen ontplooien acties, vanuit de Green Deal Duurzame Zorg. Zij doen bijvoorbeeld een proef met plaszakken voor patiënten die contrastvloeistof hebben geslikt voor het maken van röntgenopnamen. Het eerste etmaal na het gebruik van contrastvloeistof wordt de patiënt gevraagd plaszakken te gebruiken om urine op te vangen. Die plaszakken kunnen bij het grijze afval.

Proefprojecten

De waterschappen werken in 14 proefprojecten aan oplossingen voor het vervuilingsprobleem. Deze projecten zijn gericht op een betere zuivering van huishoudelijk afvalwater via innovatieve technieken als actieve koolfiltratie en ozonbehandeling.