Elk jaar kunnen honderd baby’s worden gered van de dood. Bijna 15.000 kinderen kunnen worden beschermd tegen ernstige, ongeneeslijke ziekten.


“Door zwangere vrouwen goed te begeleiden bij stoppen met roken, krijgen kinderen de kans om met gezonde longen geboren te worden”, zegt directeur Michael Rutgers van het Longfonds (voorheen Astma Fonds). Dat wil binnenkort met partners een pilot starten om geboortezorg en stop-ondersteuning te combineren.

Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat nog veel zwangere vrouwen roken, vooral de laagopgeleide moeders: een kwart van hen rookt. Roken tijdens de zwangerschap vergroot het risico dat de baby sterft voor of vlak na de geboorte, bijvoorbeeld door miskraam of wiegendood. Groot is ook het risico op vroeggeboorte (27% meer kans dan bij een rookvrije zwangerschap) en een laag geboortegewicht (twee keer zoveel kans als bij een rookvrije zwangerschap).
Daardoor zijn kinderen kwetsbaarder, de longen zijn nog niet volledig ontwikkeld en deze achterstand halen ze nooit meer in.. Ze hebben vaker ongeneeslijke ziekten in de longen, zoals astma. Bovendien leidt het meeroken van de foetus tot problemen in de hersenen of in de spijsvertering. “De gevolgen zijn soms pas na jaren merkbaar”, zegt Rutgers. “Met een rookvrije zwangerschap hoeven deze kinderen geen valse start meer te maken.”
De geboortezorg in Nederland is netjes geregeld, vergoed via de basisverzekering zonder eigen risico. Ook is er een goed aanbod van stop-ondersteuning, deels voor eigen risico. “Maar de combinatie is er nauwelijks, terwijl die zo logisch is rondom de geboorte”, zegt Rutgers. “Dat doen we nu in de pilot. We willen dat stop-ondersteuning een vaste plek krijgt in de geboortezorg.”
Van de verloskundige tot het consultatiebureau – voor een rookvrije zwangerschap moet stop-ondersteuning door elke zorgverlener worden aangeboden. Gratis, dus via de basisverzekering en zonder eigen risico. “We weten dat volledige vergoeding een belangrijke drempel wegneemt om te stoppen met roken. Bovendien is de stoppoging dan effectiever”, zegt Rutgers. Dat vooral laagopgeleide moeders roken, vindt hij schrijnend. “Ook voor hen is gezondheid het grootste goed.”
Niet alleen zorgverleners, ook de partner en familie van de zwangere vrouw spelen een rol: ook hun rook is schadelijk voor de longen van het ongeboren kind. En als ze blijven roken, dan helpen ze de moedige stoppoging van de moeder om zeep: het is één van de belangrijkste oorzaken waarom moeders na de bevalling vaak weer terugvallen in het rookgedrag.
De pilot van het Longfonds kiest een andere weg dan het advies van de Raad van Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming deze zomer: straf voor vrouwen die roken en drinken tijdens hun zwangerschap. “Zij moeten geen straf krijgen maar hulp”, zegt Rutgers. “Moeders en hun kinderen verdienen goede verslavingshulp, want een nicotineverslaving is hardnekkig.”
Het Longfonds werkt samen met onder meer KWF Kankerbestrijding en Hartstichting aan een rookvrij Nederland waarin niemand meer (over)lijdt aan de gevolgen van tabaksrook, in de Alliantie Nederland Rookvrij. Met hen, het Trimbos instituut en Pharos werkt het Longfonds nu een pilot uit, om in 2016 stop-ondersteuning te koppelen aan geboortezorg, vooral gericht op kansarme gezinnen.
Bron: Longfonds